Dong tien Viet Nam dau tien ra doi the nao

Chủ nhật, 04 Tháng chín 2011, 21:35 GMT+7


Dong tien Viet Nam dau tien ra doi the nao?

Voi nhiem vu lo cong quy, phai co tien bu dap nhung chi phi cua chinh quyen cach mang, cu Nguyen Van Khoat da co nhieu suy nghi: "Khong chi nhin vao dong tien Dong Duong duoc, phai co dong tien cua ta, nhan dan tin tuong mot long voi Ho Chu tich, Chinh phu lam thoi thi cung tin nhiem dong tien Cu Ho...". Roi voi quyet dinh sang suot cua Chinh phu, dong tien Viet Nam da ra doi cuoi nam 1946.

Giam doc Ngan kho Trung uong tu ngay sau Cach mang Thang Tam 1945 cho den gan ket thuc cuoc khang chien chong Phap truong ki la cu Nguyen Van Khoat. Khi la Pho Thu tuong, dong chi Pham Van Dong tran trong viet trong la thu rieng gui cu: "Mot vi nhan si xung dang, da tan tam phung su To quoc, phung su nhan dan tu truoc den sau".

Ngay 31/11/1946, lan dau tien nhung dong tien cua nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa duoc chinh thuc phat hanh. Mot mat tien co chu Viet Nam Dan chu Cong hoa (chu Quoc ngu va chu Han) va hinh Chu tich Ho Chi Minh. Mot mat co hinh Nong Cong Binh. Cac loai tien giay gom nhieu menh gia khac nhau: 100 dong, 20 dong, 5 dong, 1 dong va co chu ky cua Thu truong Bo Tai chinh Pham Van Dong hoac Bo truong Bo Tai chinh Le Van Hien cung voi chu ki cua Giam doc Ngan kho Trung uong.

Cau be Nguyen Van Khoat sinh truong trong mot gia dinh giau co bac trung luu, nhung som mo coi cha me. Thieu thon ve vat chat va tinh yeu thuong cua gia dinh tu thuo thieu thoi nen con nho cau da biet tu than sua tri, khong bao gio bi loi cuon vao viec an choi.

Nam len 6 tuoi, cau be Khoat da di hoc chu Nho. Nam 17 tuoi cau vao hoc truong Buoi. Thoi gian hoc tap tai day, cau chiu anh huong nhieu cua mot vi tuc Nho, thuong goi la Cu Tu Ke Sat la mot nha Nho giau long yeu nuoc. Nhung khi cau duoc hau chuyen cu, nhat la ve dem khuya, cu thuong mang nhung chuyen uu thoi man the noi cho cau nghe, roi cu doc nhung bai tho day giong cam khai do cu va cac ban cung lam. Tam long yeu nuoc cua cau be Nguyen Van Khoat da duoc nay no, nuoi duong boi bo trong nhung buoi da dam ay.

Tot nghiep Truong Buoi, Nguyen Van Khoat ra lam cong chuc ngach ban xu. Trong thoi ky lam cong chuc voi Phap, ong tham gia dau tranh gianh nhieu quyen loi cho cong chuc ngach ban xu. Ong duoc cac ban bau lam Hoi truong Hoi Dong Duong cong chuc tuong te hoi (assecourfi) de gap phong trao tuong te va ai huu giua cong chuc cac xu cua Dong Duong. Ong con duoc bau lam Thu ky va Hoi truong Hoi Bac Ky lien hiep cong chuc ban xu ai huu hoi trong hon 10 nam.

Nam 1936, ong duoc cac ban bau lam Hoi truong Hoi Lien hiep ai huu de benh vuc quyen loi cua cong chuc ngach ban xu. Ong thuong khuyen bao cac ban dong su it tuoi den sau: "Chung ta la vi no com ao ma phai di lam cong so, luong ta linh do dan nop thue, Phap linh luong cung la tien cua dan ta, chung ta lay cong viec de tra lai so luong ay, chung ta khong nen lay viec lam o cong so lam muc dich cuu canh ma sao nhang viec hoc, trong moi hanh vi la phai lam sao de Phap chi co the ghet ta ma khong the khinh ta".

Suot thoi ky Phap thuoc va thoi ki ngan ngui Nhat thuoc, ong da thi hanh duoc tron ven khau hieu ay: Phap va Nhat co the ghet nhung khong the khinh ong.

Sau ngay Nhat dao chinh Phap (9/3/1945), ong Nguyen Van Khoat duoc bau lam Pho Hoi truong thu nhat, roi Hoi truong Tong hoi Cong chuc Dong Duong. Khi dan dau cuoc tranh dau cua cong chuc Viet Nam o Ha Noi, cung nhu khi giao thiep voi Thong su, Hien binh cua Nhat, ong khong de cho chung loi dung ma van luon bao toan duoc nhan pham, danh du, uy tin cua cong chuc Viet Nam.

Sau Cach mang Thang Tam 1945, Nha nuoc Viet Nam non tre ra doi. Nhung ngay trung nuoc do, dat nuoc gap vo van kho khan, ngan kho quoc gia trong rong. Xay dung mot nen tai chinh vung manh la yeu cau rat cap thiet de duy tri hoat dong cua chinh quyen cach mang. Ngay 28/8/1945, Chu tich Ho Chi Minh ky quyet dinh thanh lap Bo Tai chinh. Mot trong nhung nhiem vu cua Bo Tai chinh la tung buoc xay dung va phat trien nen tien te Viet Nam doc lap. Tiep do, sau ngay tuyen bo doc lap (2/9/1945) mot thang, Chinh phu lam thoi nuoc Viet Nam Dan chu Cong hoa va Chu tich Ho Chi Minh chinh thuc giao nhiem vu cho Bo truong Bo Tai chinh Pham Van Dong chi dao viec in va phat hanh tien giay bac Viet Nam.

Ong Nguyen Hoang Tri dang ke lai nhung ky niem ve cha.

Bo Tai chinh da trieu tap ve Thu do Ha Noi 20 hoa si de ve mau cac loai giay bac, chia lam cac nhom nhu sau: nhom hoa si Mai Van Hien ve mau giay bac 5 dong; nhom hoa si Nguyen Do Cung ve mau giay bac 10 dong; nhom hoa si Nguyen Van Khanh ve mau giay bac 20 dong; nhom kien truc su Luong Van Tuat va ong Dao Van Trung - can bo cu o So Dia do chuyen ve diem trang tri va ke chu, hoa si Nguyen Huyen ve hinh giua mau giay bac 100 dong. Cac hoa si khac nhu Nguyen Sang, Bui Trang Chuoc, Le Pha… deu tham gia ve mau.

Mot so tho ve ban do o Xuong in Da Lat do hoa si Ngo Chi Vien dan dau ra nhan cong tac o nganh ban do thuoc Bo Tong tham muu cung duoc huy dong tham gia. Hai to tien quan trong duoc thuc hien truoc la to 10 dong do hoa si Nguyen Do Cung dam nhan va to 5 dong do hoa si Mai Van Hien trinh bay.

Ben canh do, Bo Tai chinh con cho in hai loai tien co menh gia 5 hao va 1 dong duoc in an truoc bang kim loai tai Vien Dong Bac Co, Ha Noi (nay la Bao tang Lich su Viet Nam). Den ngay 31/1/1946, sac lenh phat hanh tien giay tren toan quoc duoc ban hanh. To giay bac dau tien cua Viet Nam trong tu the mot quoc gia doc lap chinh thuc buoc vao cuoc song. Lan luot cac menh gia 5 dong, 10 dong, 100 dong duoc ra doi.

La Giam doc Ngan kho Trung uong, cu Nguyen Van Khoat da het long vi nen tai chinh cach mang thuo ban dau. Dac biet tu lau cu da nguong mo Chu tich Ho Chi Minh - duoi bi danh Nguyen Ai Quoc - qua sach bao tu Paris gui sang. Sau ngay Nhat dao chinh Phap, cu con duoc doc mot quyen sach cua So Liem phong Phap xuat ban, noi ve cac nha cach mang, trong do co anh lanh tu Nguyen Ai Quoc ngoai 40 tuoi.

Cho nen, khi dung duoi doan nguoi du le mit tinh ngay 2/9/1945, nghe Chu tich Ho Chi Minh doc Tuyen ngon Doc lap, cu da ro Ho Chu tich chinh la Nguyen Ai Quoc - nguoi ma luc nao cu cung kinh phuc va tin tuong. Vi vay cu thuong noi voi cac ban: "Chung ta da co nguoi dung mui chiu sao de lo viec nuoc, do la Chu tich Ho Chi Minh. Vi vay, chung ta phai het suc tin tuong vao Ho Chu tich, neu khong the nuoc lai se bi mat lan nua".

Giay bac Viet Nam co chu ky cua Giam doc Ngan kho Nguyen Van Khoat.

Co mot ky niem ma cu Nguyen Van Khoat khong quen, la loi khuyen ran cua Chu tich Ho Chi Minh. Hom do, tai cuoc hop cua cac can bo cao cap cua Chinh phu, tai Thi chinh Ha Noi, cuoi nam 1945, nguyen Bo truong Bo Tai chinh Pham Van Dong giai thich ve tinh hinh tai chinh cua Quoc gia va viec bat buoc thai hoi bot cong chuc. Ho Chu tich da khuyen moi nguoi phai kiem. Cu gio manh giay va bao moi nguoi phai kiem tu manh giay de loi cho cong quy.

Vi vay, voi cac khoan chi tieu cua Chinh phu va cac Bo tu so tien do cac gia dinh tu san yeu nuoc Ha Noi va nhan dan dong gop duoc trong Tuan le vang, cu Nguyen Van Khoat deu tinh toan het suc can ke. Mot hom vi chuyen xich mich voi Nha Ngan kho ve so tien khoang hon 3 trieu cua So Kinh te Bac Ky cu giao cho Bo Kinh te (Bo truong la nguoi cua Quoc dan dang), ong Ngo Trong Phuong - Dong ly van phong Bo Kinh te, goi dien thoai de doa:

- Anh Khoat phai khong? A, anh chi biet tui Viet Minh cua nha anh, anh lieu hon day, chung toi se mang anh di xa.

Cu bi ong ta de doa se bat coc va thu tieu nhu da tung lam voi cac dong chi Tran Dinh Long - Tham nghi uy vien Chinh phu, Bo truong Khong bo Bo Xuan Luat (bi ban trong thuong)...

Ong Nguyen Hoang Tri, con trai truong cua cu Nguyen Van Khoat, nam nay 84 tuoi, nho lai:

- Voi nhiem vu lo cong quy, phai co tien bu dap nhung chi phi cua chinh quyen cach mang. Truoc tinh hinh khan truong, cha toi ban khoan, suy nghi nhieu. Ve van de nay, co doi luc bat ra tho lo voi toi: "Khong chi nhin vao dong tien Dong Duong duoc, phai co dong tien cua ta, nhan dan tin tuong mot long voi Ho Chu tich, Chinh phu lam thoi thi cung tin nhiem dong tien Cu Ho chu! Thay da de trinh len ong Bo truong Tai chinh su can thiet co dong tien cua ta de tieu dung trong nhan dan".

Roi voi quyet dinh sang suot cua Chinh phu, dong tien Viet Nam da ra doi cuoi nam 1946. Ban dau, nhan dan ta tieu dung giay bac Cu Ho song song voi dong tien Dong Duong va dong tien cua quan doi Tuong mang theo sang Viet Nam (dong quoc te va dong quan kim, chung ep ta phai de cho luu thong ngoai thi truong trong thoi gian dau quan doi Tuong con lam nhiem vu tuoc vu khi cua quan doi Nhat) cho den khi cuoc khang chien chong Phap no ra toan quoc. Dan dan trong khang chien to bac Dong Duong bi hoan toan loai ra khoi vong tin nhiem cua nhan dan.

Nhung ngay cuoi nam 1946, tinh hinh trong nuoc ngay cang cang thang, mot cuoc chien tranh sap bung no. Cu Nguyen Van Khoat viet lai:

"- Mot hom, toi hoi ong nguyen Bo truong (Pham Van Dong - TG) nhiem vu toi phai thi hanh doi voi quy. Ong tra loi neu tinh the cap bach, toi co the tam mang tien quy ve nha. Ong tin toi ma bao the, nhung trai lai toi hoang so, vi toi khong co quyen mang tien cong quy ra khoi tru so Nha Ngan kho. Ai se chung minh long ngay thang cua toi neu ong Bo truong khong co mat tai cho. Truoc ngay 6/3/1946 (ngay ki Hiep dinh so bo giua Chinh phu ta va Chinh phu Phap) toi lo lieu bien [chuyen] tat ca giay bac 500 dong Dong Duong thanh giay bac 100 dong Dong Duong (vi Ngan hang Phap da cong bo loai giay bac 500 dong Dong Duong khong co gia tri, Ngan hang Dong Duong khong chiu trach nhiem ve loai giay nay trong thoi ki chiem dong cua quan doi Nhat Ban). Toi dua ong Bo truong ki mot cong van chi thi cho Giam doc Ngan kho huu su se giao so tien con lai trong quy (hon 6 trieu dong) cho ong Vu Ngoc Trac la Bi thu cua ong Bo truong. Ngay 19/12/1946 toi da chu dao voi tien quy. Tien quy mang duoc di het. Uy ban Khang chien Hanh chinh Khu II cu giu ho. Toi mang hai hom tien cuoi cung vao Chi Ne (Hoa Binh) chieu toi hom tac chien de gap ong Bo truong va sau nop so tien ay vao Ty Ngan kho Ha Dong".

Suot trong thoi gian khang chien, cu Nguyen Van Khoat da cung voi Bo truong Bo Tai chinh Le Van Hien, Thu truong Bo Tai chinh Trinh Van Binh, Giam doc nha may in bac Bo Tai chinh Pham Quang Chuc… dong gop nhieu cong suc cho Bo Tai chinh noi chung va ngach Ngan kho noi rieng. Do tuoi moi ngay mot cao, suc moi ngay them yeu, cong tac ngay cang phat trien va cang tro nen phuc tap, cu thay can chuyen chuc Giam doc Nha Ngan kho cho nhung can bo tre co nang luc "se loi cho cong tac nhieu va co quan duoc kien toan nhu y muon". Phan cu "se xin mot cong tac khac hop voi tuoi, voi suc khoe va nang luc. Cac con toi da ra tong quan phung su To quoc, phuc vu khang chien thay toi luc tuoi cao suc yeu, toi [tin] tuong Bo se the tat de nghi cua toi".

Ngay 26/4/1953, Pho Thu tuong Pham Van Dong da viet thu rieng gui den cu:

"Tuy da lau lam toi khong co dip gap ong, nhung toi thuong hoi tham anh Tai va anh em o Bo Tai chinh ve suc khoe va cong tac cua ong.

Nghe noi ong van khoe, tan tuy lam viec, song don gian va vui ve, toi mung trong long.

Ve viec ong xin ve huu va Bo da dong y, toi khong co y kien gi. Ong da lam tron chuc vu va nghia vu. Chi tiec trong hoan canh k.c [khang chien] khong dau co canh nhan ha. Nhung co le da quen voi k.c [khang chien] roi, ong cung khong mong canh nhan ha theo quan diem ngay xua…"


(Theo CAND)



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.